Múrarameistarinn sem lifir það sem aðrir skrifa bækur um

Við lifum á tímum þar sem við leitum logandi ljósi að leiðbeiningum um hvernig eigi að lifa góðu lífi í ofurtengdum heimi. Við lesum bækur eftir fræðimenn á borð við Cal Newport um mikilvægi „Deep Work“ – getuna til að sökkva sér í krefjandi verkefni án truflana. Við hlustum á hlaðvörp um stóíska heimspeki til að læra að takast á við mótlæti með ró og yfirvegun. Við reynum að finna flýtileiðir og „hakka“ lífið til að ná jafnvægi.

En stundum þurfum við ekki nýja sjálfshjálparbók. Stundum sitja svörin við eldhúsborðið beint á móti manni, í formi manneskju sem hefur einfaldlega lifað samkvæmt þessum kenningum alla sína ævi, án þess að hafa nokkurn tímann heyrt nöfnin á þeim.

Í síðasta þætti ársins settist ég niður með pabba mínum, Smára Sigurðssyni múrarameistara.

Pabbi er maður sem hefur lifað stærstan part ævinnar án Internets og snjallsíma. Þetta var þó hvorki einsdæmi né tilviljun – heldur meðvituð verkaskipting hjá foreldrum mínum. Mamma var alltaf í fararbroddi varðandi tækninýjungar, sá um bókhaldið og stafræna hlið rekstursins, á meðan pabbi einbeitti sér að handverkinu. Þetta samstarf gerði honum kleift að lifa því lífi sem hann vildi – með hendurnar í verkinu, ekki á lyklaborðinu.

Gula hrærivélin og „Deep Work“

Þegar ég hlustaði á hann lýsa starfsævi sinni, áttaði ég mig á því að hann er lifandi dæmi um „Deep Work“. Í áratugi hefur hann mætt til vinnu, tekið sér verkfæri í hönd og tekist á við verkefnin af fullri athygli.

Við ræddum í þættinum um gulu KitchenAid-hrærivél foreldra minna. Hún var keypt á útsölu fyrir hálfri öld vegna þess að enginn vildi þennan lit. Hún snýst enn og virkar fullkomlega. Á sama tíma sit ég uppi með síma sem er tæknilega heill en er orðinn „úreltur“ vegna hugbúnaðaruppfærslu. Þetta varpar ljósi á ólíka sýn kynslóðanna: Í hans heimi eru hlutir (og fólk) gerðir til að endast, ekki til að vera skipt út.

Þessi áþreifanlegi árangur – að geta gengið um göturnar og bent á ólíkustu staði, viðgerðir og breytingar sem bera handbragð hans – veitir lífsfyllingu sem sjaldan finnst í hröðum heimi tölvupósta og „læka“.

Að kunna að bjarga sér

Nálgun hans á lífið er sömuleiðis hreinræktaður hversdags-stóismi. Hann kenndi ekki með löngum fyrirlestrum heldur með fordæmi. Sem lærlingur lærði maður fyrst og fremst með augunum – að horfa á hann vinna og handlanga verkfærin á réttum tíma. Hann var aldrei yfirmaðurinn sem stóð yfir öðrum og skipaði fyrir verkum. Hann var sá sem mætti fyrstur og gekk fremstur í flokki.

Hann leyfði manni að gera mistök, jafnvel brjóta og bramla aðeins, til þess að maður lærði dýrmætustu lexíuna: Að kunna að bjarga sér. En traustið var alltaf til staðar. Ég hef aldrei efast um að þegar hann er á staðnum, þá er hann bestur. Ekki vegna þess að hann ber titilinn meistari, heldur vegna þess að hann er holdgervingur meistarans.

Þessi geta hans er jafn ljóslifandi í dag og hún var fyrir þrjátíu árum. Núna í desember 2025 tókum við forstofuna heima hjá mér í gegn, máluðum og lögðum flísar. Ég tók að mér að rúlla loftið en var varla búinn með fjórðung þegar axlirnar fóru að mótmæla. Þá tók hann einfaldlega við rúllunni og kláraði afganginn, hratt og örugglega, eins og það væri sjálfsagðasti hlutur í heimi. Þar tala handtökin sínu máli.

Múrinn sem við hlöðum

En það sem sat sterkast í mér eftir samtalið var myndlíking sem hann notaði þegar við ræddum hvernig mannleg samskipti hafa breyst. Hvernig hið óformlega kaffispjall er að hverfa því það þarf að panta tíma hjá fólki í gegnum stafræna aðstoðarmenn.

„Menn eru búnir að hlaða múr í kringum sig þannig að það er ekki hægt að koma að þeim og spjalla við þá bara um það sem liggur á hjarta.“

Við verðum að koma auga á ósýnilegu veggina sem við höfum reist. Í viðleitni okkar til að verða skilvirkari og tengdari með tækni, höfum við í kaldhæðni örlaganna hlaðið múrum sem einangra okkur frá einlægri, milliliðalausri nærveru. Þessar hugleiðingar voru einmitt til umræðu í fyrsta þætti seríu 2 þegar ég ræddi við Pétur Maack sálfræðing.

Þetta samtal var mér dýrmæt áminning. Við þurfum að temja tæknina, já, en við megum ekki gleyma grunninum. Við þurfum að kunna að meta handverkið, einbeitinguna og hina mannlegu tengingu sem krefst engrar nettengingar.

Pabbi er mín mesta fyrirmynd í lífinu. Að einhverju leyti var þetta samtal lærimeistara og sveins – sveins sem er að reyna sitt besta til að miðla þeim flóknu áskorunum sem örar tæknibreytingar færa okkur, með því að sækja í visku meistarans.

Takk, pabbi!